ความเป็นมา
จากการที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชดำริ ให้ดำเนินโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวันขึ้นในโรงเรียนตำรวจตระเวน ชายแดนซึ่งอยู่ในถิ่นทุรกันดารตามแนวชายแดนทั่วประเทศ เพื่อเป็นการช่วย แก้ไขปัญหาการขาดสารโปรตีน และพลังงานในวัยเด็กเรียนทางหนึ่งนั้น ผล การดำเนินงานโครงการดังกล่าว สามารถช่วยลดอัตราการมีน้ำหนักต่ำกว่า เกณฑ์เด็กของนักเรียนลงเหลือร้อยละ ๑๖.๘ ในช่วงต้นปี๒๕๓๙ เมื่อเทียบกับเป้าหมายของแผนพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดาร ตามพระราชดำริพ.ศ.๒๕๓๕-๒๕๓๘ (ร้อยละ๑๐)และแผนอาหารและโภชนาการแห่งชาติในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่๗ (ร้อยละ ๗) จะเห็นได้ว่าปัญหาการขาดสารอาหารในเด็กเรียนในพื้นที่ทุรกันดารเหล่านี้ยังสูงอยู่ ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงรากฐานของภาวะโภชนาการและสุขภาพอนามัยของบุคคลในพื้นที่ดังกล่าวยังไม่พอดี ทั้งนี้เนื่องจากสภาพพื้นที่ไม่เอื้ออำนวยต่อการ คมนาคม อีกทั้งบางพื้นที่ก็ยังไม่ปลอดภัย จึงทำให้บริการขั้นพื้นฐานต่าง ๆ รวมทั้งบริการสาธารณสุขเข้าไปไม่ถึง ในทางกลับกันประชาชนที่อาศัยอยู่ตาม พื้นที่ทุรกันดารเหล่านี้มีโอกาสในการพัฒนาด้อยกว่าที่อื่น ๆ ด้วยเหตุนี้ สมเด็จ พระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารีจึงมีพระราฃดำริให้ดำเนินโครง การส่งเสริมโภชนาการและสุขภาพอนามัยแม่และเด็กในถิ่นทุรกันดารขึ้นในปี พ.ศ.๒๕๓๙ เพื่อช่วยให้เด็กมีการเจริญเติบโตและพัฒนาการได้เต็มศักยภาพ เป็นคนที่มีคุณภาพชีวิตที่ดีซึ่งจะเป็นทรัพยากรที่สำคัญในการพัฒนาประะเทศ ต่อไป ทั้งนี้เพราะการที่คนเราจะมีภาวะโภชนาการและสุขภาพอนามัยดีนั้น จะต้องเริ่มต้นตั้งแต่อยู่ในครรภ์มารดา นั่นคือแม่จะต้องมีภาวะโภชนาการและ สุขภาพอนามัยดีด้วย ถ้าแม่ขาดสารอาหารก็จะส่งผลกระทบต่อเด็กที่จะเกิด ออกมาทั้งด้านการเจริญเติบโต และพัฒนาการของร่างกายและสมองได้
วัตถุประสงค์
เพื่อส่งเสริมให้ หญิงมีครรภ์ หญิงให้นมบุตร และเด็กทารกแรกเกิดจนถึงอายุ๓ ปีที่อยู่ในถิ่นทุรกันดาร ได้รับบริการที่เหมาะสม และได้รับ ความรู้ด้านอาหารและโภชนาการ เพื่อช่วยให้แม่มีภาวะโภชนาการและ สุขภาพอนามัยที่ดีเด็กเกิดรอด มีการเจริญเติบโตและพัฒนาการได้เต็ม ศักยภาพ
เป้าหมาย
๑. ลดภาวะโลหิตจางในหญิงตั้งครรภ์เหลือไม่เกินร้อยละ ๑๐
๒. อัตราตายทารกแรกกำเนิด ๑ ไม่เกิน ๑๐ ต่อ ๑๐๐๐การเกิดทั้งหมด
๓. อัตราตายทารก ๒ ไม่เกิน ๒๑ ต่อ ๑๐๐๐ การเกิดมีอาชีพ
๔. ทารกแรกเกิดน้ำหนักน้อยกว่า ๒,๕๐๐ กรัมไม่เกินร้อยละ ๗
๕. เด็ก๐-๓ปีมีอัตราการเจริญเติบโตตามเกณฑ์มาตรฐานอายุน้ำหนักส่วนสูง น้อยกว่าร้อยละ ๘๐
๖. เด็ก ๐-๓ ปีมีพัฒนาการตามวัยเพิ่มขึ้นร้อยละ ๑๐
กิจกรรมสำคัญ
๑. การให้บริการดูแลอนามัยแม่และเด็กขั้นพื้นฐาน โดยมีแนวทางในการดำเนินกิจกรรมดังนี้
๑.๑ แสวงหาคนในพื้นที่เพื่อทำหน้าที่เป็นผู้ให้บริการ เช่นครู อาสาสมัครที่อ่านหนังสือและเขียนหนังสือได้เป็นอย่างดี เป็นต้น
๑.๒ อบรมผู้ให้บริการ ทั้งด้านความรู้วิธีการและเทคนิคต่าง ๆ เกี่ยวกับให้บริการงานอนามัยแม่และเด็ก
๑.๓ มีการประสานงานร่วมกับเจ้าหน้าที่สาธารณสุขในการปฏิบัติงานและการส่งต่อ
๑.๔ สนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ที่จำเป็นในการให้บริการ
๑.๕ อบรมผดุงครรภ์โบราณเพื่อให้สามารถทำคลอดได้อย่างถูกต้อง
๒. การให้ประชาชนในพื้นที่มีส่วนร่วมในกิจกรรมการส่งเสริมสุขภาพอนามัย โดยมีแนวทางในการดำเนินกิจกรรมดังนี้
๒.๑ อบรมให้ความรู้แก่ประชาชนเกี่ยวกับเรื่องอนามัยแม่และเด็ก
๒.๒ รณรงค์ให้ประชาชนร่วมดูแลแม่และเด็กทั้งในครอบครัวของตนเองและชุมชน
๓. การสนับสนุนอาหารเสริมและยาที่จำเป็นแก่แม่และเด็ก
๔. การศึกษาวิจัยเพื่อหาวิธีการในการบริการที่เหมาะสมต่อขนบธรรมเนียมประเพณีของกลุ่มชนในบางพื้นที่ได้แก่ชาวไทยภูเขาและชาวไทยมุสลิม
แหล่งอ้างอิง: สำนักงานโครงการส่วนพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี. (๒)
โครงการส่งเสริมโภชนาการและสุขภาพอนามัยแม่และเด็กในถิ่นทุรกันดาร ระยะที่ ๔
โรงเรียนในโครงการตามพระราชดำริ
ภาคเหนือ
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเจ้าพ่อหลวงอุปถัมภ์ ๒
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านใหม่พัฒนาสันติ
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเบญจมะ ๑
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนไลออนส์มหาจักร ๘
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนไลออนส์มหาจักร ๙
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนอาโอยาม่า
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเฮียงไทยธำรงค์
- โรงเรียนศึกษานารีอนุสรณ์ ๓
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเจ้าพ่อหลวงอุปถัมภ์ ๔
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนชนัตถ์ปิยะอุย
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเทคนิคดุสิต
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านดอยล้าน
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบำรุงที่ ๑๑๒
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนศรีสมวงค์
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนสังวาลย์วิท ๘
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนสมถวิลจินตมัย
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนอาชีศึกษาเชียงราย-พะเยา
ภาคกลาง
ภาคตะวันตก
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านกามาผาโด้
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนท่านผู้หญิงทวี มณีนุตร
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านแม่จันทะ
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนแม่กลองคี
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านแม่กลองใหญ่
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านแสมใหญ่
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านห้วยน้ำขุ่น
- โรงเรียนบ้านท่าสองยาง
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน ช่างกลปทุมวันอนุสรณ์ ๑
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนนเรศวรป่าละอู
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านป่าหมาก
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนนเรศวรห้วยผึ้ง
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเนินแก้ววิทยาคาร
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเขาจ้าว
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านคอกอ้ายเผือก
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านท่าวังหิน
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านย่านซื่อ
ภาคใต้
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านควนสามัคคี
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านท่าลานทอง
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านน้ำฉา
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านในหุบ
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านพันวาล
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านสวนเพชร
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านห้วยเหมือง
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนสิริราษฎร์ประดิษฐ์
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนสันตินิมิตร
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
ภาคตะวันออก
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนการบินไทย
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเขาสารภี
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านคลองเจริญสุข
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านคลองตะเคียนชัย
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านโคกน้อย
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านตากฟ้า
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านท่าผักชี
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านทุ่งกบินทร์
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านน้ำอ้อม
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านวังศรีทอง
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านใหม่ไทยเจริญ
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนประชารัฐบำรุง ๑
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนพีระยานุเคราะห์ฯ ๑
