ความเป็นมา
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนิน ร.ร.ตชด.บำรุงที่ ๑๐๗ บ้านห้วยจะด่าน ต.ปึงโค้ง อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่เมื่อวันที่๖ กุมภาพันธ์๒๕๓๐ได้มีพระราช บัญชาให้ดำเนินการปลูกฝังการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้แก่เด็กนักเรียนและให้โรงเรียน ปลูกสะเดา ซึ่งนอกจากจะสามารถนำมาประกอบเป็นอาหาร อาศัยเป็นร่มเงาแล้วเมล็ดสะเดา ยังใช้ในการป้องกันกำจัดแมลงในผักได้ด้วยซึ่งไม่มีพิษตกค้างและทำลายสภาพแวดล้อมเหมือน สารเคมีทั่ว ๆ ไป จากพระราชดำริดังกล่าวโครงการนี้จึงได้ขยายออกไปยังโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนอื่น ๆด้วย เช่นการส่งเสริมให้มีการปลูกหญ้าแฝก เป็นต้น
สถานการณ์ปัจจุบัน
กิจกรรมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติที่เกิดขึ้นในช่วงแผนพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารระยะที่ ๑ นั้นได้แก่ การจัดให้มีป่าชุมชนในหมู่บ้านที่มีโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนตั้งอยู่ทั้งหมด ๑๐๒ แห่ง และกิจกรรมรณรงค์การปลูกหญ้าแฝกเพื่อเป็นการอนุรักษ์ดินและน้ำในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนทั่วประเทศ การดำเนินกิจกรรมเท่าที่ผ่านมายังไม่ได้เน้นในเรื่องของการให้ความรู้ควบคู่กับการปฏิบัติ จึงทำให้เด็กและประชาชนยังมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอยู่ในระดับต่ำ ทั้งนี้เนื่องจากครูผู้ซึ่งเป็นผู้นำในการดำเนินกิจกรรมยังขาดความรู้ ขาดแนวทางในการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังขาดสื่อและโสตทัศนูปกรณ์ที่เหมาะสมที่ใช้ในการเผยแพร่ความรู้
วัตถุประสงค์
เพื่อปลูกฝังให้เด็กนักเรียน เยาวชน และประชาชนในพื้นที่มีจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
เป้าหมาย
๑. โรงเรียนในพื้นที่โครงการทุกโรงมีการจัดการเรียนการสอนเรื่องสิ่งแวดล้อมศึกษา
๒. ประชาชนทุกชุมชนมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรม
กิจกรรมสำหรับนักเรียน
๑. การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนด้านสิ่งแวดล้อมศึกษาในโรงเรียน มีแนวทางในการดำเนินงานดังนี้
๑.๑ พัฒนาหลักสูตรการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมกับท้องถิ่น
๑.๒ จัดทำคู่มือการสอนสำหรับครูเพื่อช่วยในการจัดการเรียนการสอน
๑.๓ ผลิตสื่อที่จำเป็น
๑.๔ สนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ที่จำเป็นในกระบวนการเรียนการสอน
๑.๕ ฝึกอบรมครูในเรื่องวิธีการจัดการเรียนการสอน
๒. การให้ความรู้แก่ครูด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
กิจกรรมสำหรับประชาชน
๑. การให้ความรู้แก่ประชาชนเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีแนวทางในการดำเนินงานดังนี้
๑.๑ จัดทำเนื้อหาในการอบรมที่เหมาะสม
๑.๒ จัดทำคู่มือสำหรับประชาชน
๑.๓ ผลิตสื่อที่จำเป็น
๑.๔ อบรมประชาชนเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
๒. การดำเนินกิจกรรมการอนุรักษ์และการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในชุมชน ตัวอย่างเช่น
๒.๑ การใช้อินทรียวัตถุในการปรับปรุงบำรุงดิน และลดการใช้สารเคมี
๒.๒ การปลูกไม้ใช้สอย
๒.๓ การสาธิตและส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากหญ้าแฝก
๒.๔ การพัฒนาป่าชุมชนในพื้นที่
๒.๕ อื่น ๆ
แหล่งอ้างอิง: สำนักงานโครงการส่วนพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี .(๒)
โครงการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ระยะที่ ๓
โรงเรียนในโครงการตามพระราชดำริ
ภาคเหนือ
ภาคกลาง
ภาคตะวันตก
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านถ้ำเสือ
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านมอเกอร์
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านแม่กลองใหญ่
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านแพะ
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านกามาผาโด้
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านห้วยน้ำขุ่น
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนศึกษาสงเคราะห์ ๒
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนท่านผู้หญิงทวี มณีนุตร
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนจาตุรจินดา
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านแม่จันทะ
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนเทคนิคอาสา ๑
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนจุฬา – ธรรมศาสตร์ ๓
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านแพรกตะคร้อ
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนนเรศวรป่าละอู
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านป่าหมาก
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนนเรศวรห้วยผึ้ง
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านคลองน้อย
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านเขาจ้าว
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านท่าวังหิน
- โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนบ้านย่านซื่อ
