โครงการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ระยะที่ ๒

ความเป็นมา

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนิน ร.ร.ตชด.บำรุงที่ ๑๐๗ บ้านห้วยจะด่าน ต.ปึงโค้ง อ.เชียงดาว จ.เชียงใหม่เมื่อวันที่๖ กุมภาพันธ์๒๕๓๐ได้มีพระราช บัญชาให้ดำเนินการปลูกฝังการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้แก่เด็กนักเรียนและให้โรงเรียน ปลูกสะเดา ซึ่งนอกจากจะสามารถนำมาประกอบเป็นอาหาร อาศัยเป็นร่มเงาแล้วเมล็ดสะเดา ยังใช้ในการป้องกันกำจัดแมลงในผักได้ด้วยซึ่งไม่มีพิษตกค้างและทำลายสภาพแวดล้อมเหมือน สารเคมีทั่ว ๆ ไป จากพระราชดำริดังกล่าวโครงการนี้จึงได้ขยายออกไปยังโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนอื่น ๆด้วย เช่นการส่งเสริมให้มีการปลูกหญ้าแฝก เป็นต้น

สถานการณ์ปัจจุบัน

กิจกรรมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติที่เกิดขึ้นในช่วงแผนพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารระยะที่ ๑ นั้นได้แก่ การจัดให้มีป่าชุมชนในหมู่บ้านที่มีโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนตั้งอยู่ทั้งหมด ๑๐๒ แห่ง และกิจกรรมรณรงค์การปลูกหญ้าแฝกเพื่อเป็นการอนุรักษ์ดินและน้ำในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนทั่วประเทศ การดำเนินกิจกรรมเท่าที่ผ่านมายังไม่ได้เน้นในเรื่องของการให้ความรู้ควบคู่กับการปฏิบัติ จึงทำให้เด็กและประชาชนยังมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติอยู่ในระดับต่ำ ทั้งนี้เนื่องจากครูผู้ซึ่งเป็นผู้นำในการดำเนินกิจกรรมยังขาดความรู้ ขาดแนวทางในการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมศึกษาได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังขาดสื่อและโสตทัศนูปกรณ์ที่เหมาะสมที่ใช้ในการเผยแพร่ความรู้

วัตถุประสงค์

เพื่อปลูกฝังให้เด็กนักเรียน เยาวชน และประชาชนในพื้นที่มีจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

เป้าหมาย
๑. โรงเรียนในพื้นที่โครงการทุกโรงมีการจัดการเรียนการสอนเรื่องสิ่งแวดล้อมศึกษา
๒. ประชาชนทุกชุมชนมีส่วนร่วมในการทำกิจกรรม

กิจกรรมสำหรับนักเรียน
๑. การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนด้านสิ่งแวดล้อมศึกษาในโรงเรียน มีแนวทางในการดำเนินงานดังนี้
  ๑.๑ พัฒนาหลักสูตรการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมกับท้องถิ่น
  ๑.๒ จัดทำคู่มือการสอนสำหรับครูเพื่อช่วยในการจัดการเรียนการสอน
  ๑.๓ ผลิตสื่อที่จำเป็น
  ๑.๔ สนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ที่จำเป็นในกระบวนการเรียนการสอน
  ๑.๕ ฝึกอบรมครูในเรื่องวิธีการจัดการเรียนการสอน
๒. การให้ความรู้แก่ครูด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

กิจกรรมสำหรับประชาชน
๑. การให้ความรู้แก่ประชาชนเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม มีแนวทางในการดำเนินงานดังนี้
  ๑.๑ จัดทำเนื้อหาในการอบรมที่เหมาะสม
  ๑.๒ จัดทำคู่มือสำหรับประชาชน
  ๑.๓ ผลิตสื่อที่จำเป็น
  ๑.๔ อบรมประชาชนเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
๒. การดำเนินกิจกรรมการอนุรักษ์และการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมในชุมชน ตัวอย่างเช่น
  ๒.๑ การใช้อินทรียวัตถุในการปรับปรุงบำรุงดิน และลดการใช้สารเคมี
  ๒.๒ การปลูกไม้ใช้สอย
  ๒.๓ การสาธิตและส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากหญ้าแฝก
  ๒.๔ การพัฒนาป่าชุมชนในพื้นที่
  ๒.๕ อื่น ๆ

แหล่งอ้างอิง: สำนักงานโครงการส่วนพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี .(๒)

โครงการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ระยะที่ ๒

โรงเรียนในโครงการตามพระราชดำริ

ภาคเหนือ

ภาคกลาง

ภาคตะวันตก

ภาคใต้

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

ภาคตะวันออก

จังหวัดสระแก้ว